ام دی اف

بدون شک شما نیز نام ام دی اف را شنیده اید و می دانید که ام دی اف نوعی ورق ساخته شده از ترکیبات چوبیست که در وسایلی مثل کابینت، کمد، سرویس خواب و غیره از آن استفاده می شود. در هر حال بسیاری از افراد مثل من! قبل از نوشتن این مقاله فقط در همین سطح اطلاعات داشتم که ام دی اف نوعی ترکیب چوبی است. اما نمی دانستم ام دی اف دقیقا چیست و چرا به آن ام دی اف می گویند؟

ورق ام دی اف از پرمصرف ترین متریال ها در دکوراسیون داخلی منزل و آشپزخانه است در این مقاله می خواهیم به صورت کامل و جامع همه چیز در مورد ام دی اف را بیان کنیم. مطمئنا با مطالعه این مقاله همه سوالاتی که در ذهن تان در مورد ام دی اف وجود دارد پاسخ داده خواهد شد. با ما همراه باشید.

آشنایی با ورق های ام دی اف

تاریخچه ام دی اف

یکی از صنایع نسبتا جدید در حوزه صنایع چوب، صنعت تخته فیبر است. اولین بار تخته فیبر به عنوان یکی از محصولات فرعی صنعت کاغذ به دلیل سعی و تلاش در جهت یافتن راهی برای استفاده از حجم قابل توجهی از خرده ها روی الک در طی فرایند تهیه خمیر کاغذ توسعه یافت که در نتیجه در سال 1898 این تلاش ها منجر به ساخت یک کارخانه تولید تخته فیبر عایق در انگلستان شد.

نخستین کارخانه ام دی اف یا همان تخته فیبر با چگالی متوسط در سال 1965 در ایالت نیویورک افتتاح شد و محصول تولیدی خود را با نام بارابورد روانه بازار کرد. این صنعت به علت تحولی که در زمینه استفاده از ضایعات چوبی ایجاد کرد، توسعه یافت. امروزه این صنعت حتی بازار سایر اوراق فشرده چوبی را نیز دگرگون ساخته است.

آشنایی با ام دی اف

ام‌ دی ‌اف MDF مخفف Medium Density Fiberboard تخته فیبر با چگالی یا دانسیته متوسط می باشد و از فراورده های چوبی به شمار می رود. در حقیقت ام دی اف نوعی تخته فیبر است که از خرده چوب (در کیفیت های پایین گاهی از ساقه غلات، برنج یا نیشکر) و چسب رزین و دیگر مواد افزودنی تشکیل می شود و با استفاده از پرس گرما و فشار به روش خشک تولید می گردد. به طور معمول ام دی اف به شکل خام مصرف نمی شود بلکه به صورت روکش شده با متریال های مختلف استفاده می گردد. چگالی ام دی اف بین 650 تا 800 کیلوگرم بر متر مکعب است.

خب این ساده ترین تعریفی بود که عبارت Medium Density Fiberboard را بیان کرد اما منظور از تراکم یا چگالی یا دانسیته متوسط چیست؟ این مقدار متوسط نسبت به چه چیزی است؟

برای اینکه معنای دانسیته یا چگالی متوسط در ام دی اف را درک کنیم بهتر است بدانیم که تخته فیبر با چگالی پایین نوعی خرده چوب است که ما از آن با عنوان نئوپان یاد می کنیم. نئوپان یا همان خرده چوب نسبت به ام دی اف از ذره های کوچکتری ساخته می شود حتی در فرایند ساخت و تولید آن از خاک اره هم استفاده می شود که سبب می گردد نئوپان نسبت به ام دی اف ضعیف تر باشد و قیمت تمام شده کمتری داشته باشد.

خب به نظر شما تخته فیبرهای تراکم بالا چه نوع تخته هایی هستند؟

در کنار تخته فیبرهای تراکم پایین یا نئوپان، تخته فیبرهای تراکم متوسط یا ام دی اف، نوعی تخته فیبرهای تراکم بالا هم تولید می شوند که آن را به نام  HDF  یا تخته سخت می شناسند. HDF مخفف کلمه ( high density fiberboard) است. برای تهیه و تولید این نوع ام دی اف به گرما و پرس بیشتری نسبت به ام دی اف یا نئوپان نیاز است. در عین حال از مواد چسبی مانند ساخت ام دی اف و نئوپان استفاده چندانی نمی شود. معمولا قیمت اچ دی اف ها بالاتر از دیگر انواع تخته فیبرها است اما به نسبت مقاومت آنها نیز بسیار بالاتر است.

بنابراین مفهوم چگالی متوسط در ام دی اف را درک کردید و در این جدول تیتروار سه نوع چگالی را که توضیح دادم را برای درک بهتر می توانید ببینید.

چگالی تخته فیبرهای معمول

تخته فیبر با چگالی کم

تخته فیبر با چگالی متوسط

تخته فیبر با چگالی بالا

نئوپان

ام دی اف

اچ دی اف

160 تا 450 کیلوگرم در متر مکعب

600 تا 800 کیلوگرم در متر مکعب

800 تا 1040 کیلوگرم در متر مکعب

تولید ورق ام دی اف

در بخش چیپر در ابتدا قطعات چوبی را به شکل چیپس در می آورند و این چیپس ها را دفیبره می نمایند. این الیاف جدا شده را با چسب مخلوط می کنند و در فرمینگ این مخلوط را به صورت کیک در می آورند و در پرس فشرده می سازند. سپس تخته ها بعد از خنک شدن، در اندازه های مختلف برش داده می شوند و بسته بندی می گردند.

چسب هایی که در تولید آنها رزین استفاده شده است، از مواد مهم تشکیل دهنده ام دی اف هستند. رزین هایی که در ام دی اف به کار می روند رزین اوره فرمالدئید هستند که میزان فرمالدئید آنها در هر 100 گرم نباید از 30 گرم تجاوز کند. محصولات کم فرمالدئید دارای 9 گرم در هر 100 گرم رزین هستند.

تخته فیبرهای متوسط به صورت کلی به دو گروه تخته فیبرهای با خواص معمولی و خواص ویژه تقسیم می گردند. تخته فیبرهای با خواص ویژه در فرایند تولید آن از چسب های مختلف یا مواد افزودنی گوناگون استفاده می شود.

ام دی اف در ایران

نخستین کارخانه تخته فیبر در ایران در دهه 1340 با نام تجاری فیبر رویال در بندر انزلی و فیبر بابلسر افتتاح شدند. همچنین اولین کارخانه تولید ام دی اف در بهار 1383 به اسم صنایع چوب خزر به بهره برداری رسید. نکته قابل توجه این است که در آینده نزدیک، بزرگترین کارخانه تولید MDF جهان در خوزستان به بهره برداری خواهد رسید که سبب می شود صادرات این محصول کاربردی ممکن شود.

در حال حاضر نیاز بازار به ام دی اف به شکل واردات تامین می شود. این ام دی اف ها هم به شکل خام و هم روکش شده وارد می شوند. واردات ام دی اف از کشورهای ترکیه، اندونزی، تایلند، روسیه، اسپانیا، ایتالیا، آلمان، اتریش، فنلاند و… صورت می گیرد. در بازار فعلی ایران محصولا ترکیه، اندونزی و تایلند چون قیمت مناسب تر و کیفیت قابل قبولی دارند از طرفداران بیشتری برخوردار هستند.

شرکت های زیادی در ایران در زمینه روکش کردن ام دی اف خام و نئوپان مشغول هستند و ام دی اف خام را وارد کرده و بعد از انجام عملیات روکش روانه بازار می نمایند. روکش‌های مصرفی در ایران اغلب از نوع Foil Finish و PVC می‌باشند.

انواع ورق های ام دی اف

قبلا هم اشاره کردم که ام دی اف ها دو نوع اند:

  1. روکش دار
  2. خام

ورق های روکش دار کاربرد بیشتری دارند و در محصولات زیادی می توان از آنها بهره جست. جنس روکش ها هم متنوع است. در کل وقتی در بازار عبارت ورق ام دی اف به کار می رود منظور ورق با مغزی ام دی اف و روکش ملامینه است.

روکش های دیگری که اسم آنها را حتما شنیده  اید مانند هایگلاس، پلی گلاس، ممبران و یا چوبی هم از ورق ام دی اف ساخته شده اند و فقط روکش های آنها متفاوت است.  به جدول زیر نگاهی بیندازید موضوع برایتان شفاف تر خواهد شد.

روکش ورق کابینت

مغزی ورق کابینت

نوع کابینت

ملامینه

ورق ام دی اف

کابینت ام دی اف

ملامینه + پلکسی گلاس

ورق ام دی اف

کابینت هایگلاس

پی وی سی براق

ورق ام دی اف

کابینت لمی گلاس

ملامینه + نوعی پلی کربنات

ورق ام دی اف

کابینت پلی گلاس

پی وی سی وکیوم شده

ورق ام دی اف

کابینت ممبران

چوب

ورق ام دی اف

کابینت روکش چوبی

همان گونه در جدول مشاهده می کنید ورق ام دی اف، در اکثر ورق های مورد استفاده در کابینت ها استفاده می شود.

کاربردهای ام دی اف

کاربرد ورق ام دی اف به دلیل تنوع بالا ( انواع روکش چوبی و غیر چوبی با رنگ ها و طرح های مختلف ) خیلی زیاد است و از کاربردهای آن میتوان به دکوراسیون داخلی، کابینت آشپزخانه، انواع جاکفشی دیواری، میز ناهار خوری، میز مطالعه، انواع سرویس خواب، کتابخانه، درب و پنجره، غرفه‌های نمایشگاهی، مبلمان، کف‌پوش‌ها، قفسه‌ها، پارتیشن‌ها، دیوارکوب‌ها، پوشش‌های سقف و موارد دیگر اشاره کرد و روز به روز مصارف و کاربری آن بیشتر می شود.

پرکاربردترین و پر مصرف ترین محصول در ساخت کابینت آشپزخانه ام دی اف است. این محصول هم به عنوان اصلی ترین ماده در کابینت آشپزخانه و هم در انواع کابینت هایی مانند گلاس، ممبران و چوبی از مغزی و ورق ان استفاده می شود. بنابراین قیمت ام دی اف در دکوراسیون داخلی و آشپزخانه نقش مهمی دارد.

حتما شما هم عبارت ام دی اف آشپزخانه را شنیده اید. در اینجا منظور همان کابینت ام دی اف آشپزخانه است. به غیر از صفحه کابینت، کل اجزای بدنه و درب کابینت اشپزخانه از ورق ام دی اف ساخته می شوند. ام دی اف های آشپزخانه به دو نوع ساده و براق تهیه می شوند.

ویژگی های ورق ام دی اف

  • دارای تنوع بالایی است

همان طور که قبلا هم اشاره شد ام دی اف تنوع خیلی زیادی دارد. تخته فیبرهای ام دی اف متنوعی از جمله موارد زیر را می توان در بازار های جهانی پیدا کرد:

  1. تخته‌های سه‌لایه یا تک‌لایه یکنواخت و همگن
  2. تخته‌های نازک و ضخیم در ابعاد مختلف
  3. تخته‌هایی با فرمالدئید زیاد، فرمالدئید کم و بدون فرمالدئید
  4. قطعات تبدیل به سایز شده، روکش شده، لبه چسبانده، نقش برجسته، قالب‌گیری شده، ابزار خورده، پروفیل شده
  5. با دانسیته‌های بسیار متنوع
  6. مقاوم در برابر رطوبت، آتش، قارچ، حشرات و …
  • دارای ویژگی های مثبت بیشتر نسبت به سایر ورقه های فشرده چوبی

ویژگی هایی مانند ساختار یکنواخت همگن که به سادگی و بدون اتلاف وقت و خرابی می توان روی آن ابزار کاری، برش کاری، رنگ کاری، روکش کاری و … را انجام داد، باعث برتری ام دی اف نسبت به نئوپان یا تخته فیبر سخت شده است.

  • مقاوم در مقابل رطوبت و پوسیدگی و آسیب حشراتی مثل موریانه
  • خاصیت ضد خش بودن
  • دارای طول عمر بیشتر و مقاومت بالاتر در مقابل خمیدگی و تغییر شکل

مزایای ورق های ام دی اف

  1. از لحاظ اقتصادی انتخاب ام دی اف نسبت به ورقه های چوبی مقرون به صرفه تر است زیرا فرایند تولید آن نسبتا ارزان تر می باشد.
  2. استفاده از ام دی اف کمک به حفظ محیط زیست و درخت هاست (اگر شما هم مثل من دوستدار محیط زیست و درختان هستید این مورد مهمترین مزیت ام دی اف برایتان خواهد بود!!) چون برای تولید آن از خرده چوب های بازیافتی استفاده می شود.
  3. ام دی اف ها به دلیل روکشی که دارند بسیار متنوع هستند و می تواند طرح ها و رنگ های مختلف و متنوعی را برای روکش آن انتخاب کرد.
  4. به دلیل سطح صافی که دارند چسباندن مواد دیگر روی ام دی اف کار ساده ای است.
  5. ام دی اف ها از موریانه ها در امانند چون مواد شیمیایی استفاده شده در آن باعث مصونیت در مقابل حشرات می شود.
  6. در مقابل سرما و گرما مقاوم هستند و منبسط یا منقبض نمی شوند.
  7. آسان تر از ورقه های چوبی شکل می گیرند که باعث می شود نسبت به ورقه های چوبی طرح و شکل متنوع تری داشته باشند.
  8. با استفاده از روکش چوبی می توان آن را به شکل چوب طبیعی در آورد با توجه به اینکه روکش ها روی ورقه های ام دی اف به راحتی قرار می گیرند.
  9. قابلیت ابزار خوری، ماشین کاری و سنباده زنی را دارند.
  10. به راحتی می توان ام دی اف ها را نظافت کرد.

معایب ورق های ام دی اف

  1. برای تولید و تهیه ام دی اف نوعی چسب که مواد شیمیایی مخصوص دارد استفاده می­شود. این چسب، گازی به اسم فرمالدئید تولید می­کند که متخصصان عقیده دارند برای سلامتی انسان ضرر دارد. در هر حال بعد از پایان یافتن مراحل تولید این گاز به طور معمول نابود می­شود و همچنین روکشی که بر روی ورقه­های ام دی اف قرار می­گیرد نیز باعث می­شود ریسک استشمام این گاز و ایجاد خطر برای سلامتی انسان از بین برود.
  2. با اینکه ام دی اف مقاومت تقریبا خوبی دارد ولی چنانچه به هر علتی دچار آسیب دیدگی یا شکستگی شود، چسباندن دوباره آن به نسبت چوپ سخت­تر است.
  3. مواد شیمیایی که گفته شد در تولید ام دی اف به کار می­روند، اگر ضرری داشته باشند این ضرر بیشتر متوجه کودکان است.
  4. معمولا ام دی اف هنگامی که آب به آن بخورد باد می کند و متورم می­شود. هر چند سعی کرده اند با استفاده از تولید روکش­های ضد آب این مشکل را حل کنند.
  5. سطح ام دی اف به تنهایی کاملا صاف و صیقلی نیست اما این مشکل هم با استفاده از روکش های ام دی اف برطرف شده است.
  6. در صورتی که روکش خراشیده شود و آب به آن نفوذ کند خیلی سریع باد می­کند و خراب میشود.
  7. برخی از ورق­های ام دی اف حساس به گرما و حرارت هستند.

ام دی اف بافت نرمی دارد که همین موضوع باعث می­شود به راحتی ابزار زده شود و شکل بگیرد اما همین نرمی گاهی باعث می شود بعد از چندین بار باز و بسته شدن پیچ ها لق و هرز شوند.

ضخامت ورق ام دی اف

ضخامت ورق های ام دی اف بسیار متنوع است و ضخامت ورقه ها از 3 میلیمتر تا 25 میلیمتر می­باشد. واضح است که ام دی اف با ضخامت 3 میلی متر مقاومت بسیار کمتری نسبت به ام دی اف با ضخامت 25 میلی متر دارد.

احتمالا نام ورقه های 3 سانتی و 5 سانتی را شنیده اید. ولی ورق 3 سانتی این گونه نیست که ضخامت ورقه آن 3 سانتی متر باشد در حقیقت این صفحه از دو ورقه 16 میلی متری تشکیل شده است که روی هم پرس شده اند، بنابراین ضخامت ورقه 3 سانتی 32 میلی متر است.

در کل ورقه های دارای ضخامت 16 میلی متر از پر استفاده ترین ورق ها هستند.

ضخامت قسمت های مختلف کابینت

ضخامت قسمت های مختلف کابینت

  1. یونیت کابینت: در اکثر مواقع برای یونیت کابینت از ورق 16 میلیمتری استفاده می شود.
  2. ورق پشت یونیت کابینت: معمولا ورق 3 میلیمتری در پشت یونیت کابینت قرار می گیرد.
  3. درب کابینت: مطابق با نوع کابینت، طرح و قیمت برای درب کابینت از ورقه های با ضخامت 16، 18، 22 و 25 میلیمتری استفاده می شود. در کل ورق 16 میلیمتری در 90 درصد اوقات برای درب کابینت استفاده می شود.
  4. دکوراسیون داخلی: در دکوراسیون داخلی بسته به طرح و کاربردی که دارند جهت ساخت میز تحریر، ست های اداری، ست های خواب و … از ورق های 22 و 25 سانتی استفاده می شود.
  5. درب اتاق‌ها: دنیای ورق های درب اتاق بسیار گسترده است. ورق 3 میلیمتری تا 16 میلی متری برای روکش درب اتاق استفاده می شود. در مواردی از روکش اچ دی اف 3 میلی متری برای درب اتاق استفاده می شود.
  6. صفحه روی کابینت: به طور کلی اگر مشتری درخواست صفحه روی کابینت ام دی اف داشته باشد از ورق 3 سانتی(2 ورق 16 میلیمتری پرس شده روی هم)  یا 5 سانتی سانت (3 ورق 16 میلیمتری روی هم)  روی کابینت استفاده می کنند.

ام دی اف یا نئوپان!

همان طور که می دانید، برتری اصلی ام دی اف در مقابل نئوپان مرتبط به مقاومت بیشترش نسبت به رطوبت است. ولی این ویژگی و خصوصیت باعث نمیشود ام دی اف همیشه از هر جهت بهتر از نئوپان باشد.

نئوپان از نظر قیمت و وزن نسبت به ام دی اف برتری دارد زیرا هم سبک تر و هم ارزان تر است. بنابراین در جاهایی که رطوبت نیست و وزن محصول برایمان اهمیت دارد استفاده از نئوپان ارجعیت دارد. به طور مثال برای کمد بهتر است از نئوپان استفاده کنیم چون هم قیمتش مناسب تر است و هم اینکه به دلیل ابعاد بیشتر درب های کمد ممکن است سنگین شوند و استفاده از نئوپان وزن آن را کاهش می دهد.

mdf-vs-particle-board